22 120 20 37
Endometrioza to choroba, z którą zmaga się nawet 6–15% miesiączkujących pacjentek w różnym wieku. Schorzenie nie jest łatwe do zdiagnozowania, a przewlekły ból będący charakterystycznym objawem utrudnia codzienne funkcjonowanie i obniża jakość życia, stąd niezwykle ważne jest wczesne zdiagnozowanie choroby i rozpoczęcie leczenia.
Co to jest endometrioza?
Endometrioza to występowanie komórek błony śluzowej macicy są obecne poza prawidłowym miejscem swojego występowania. Ogniska endometriozy uaktywniają się pod wpływem hormonów zgodnie z cyklem miesiączkowym tak jak reaguje błona ślkuzowa macicy. Objawy zależen są od lokalizacji ognisk endometriozy, mogą być związane z zaburzeniami wypróżnień, bólem w trakcie mikcji, czy przewlekłym bóem miednicy mniejszej związanym z licznymi zrostami spowodowanymi chorobą, które mogą też powodować niepłodność.
Endometrium, czyli błona śluzowa jamy macicy jest tkanką hormonalnie aktywną w zależności od fazy cyklku miesiączkowego. Estrogeny stymulują wzrost blony śluzowej macicy umożliwiający później implantację zarodka.
Endometrium nie powinno występować poza macicą. Jeśli jednak komórki endometrium znajdą się w innych obszarach ciała kobiety, są to przypadki endometriozy. Szacuje się, że z endometriozą może się zmagać nawet 6–15% kobiet w wieku rozrodczym, przy czym choroba nie dotyczy wyłącznie pacjentek miesiączkujących.
Mechanizm przebiegu endometriozy
W przebiegu endometriozy komórki endometrium znajdują się w obszarach innych niż naturalne miejsce ich występowania. Najczęściej ogniska endometriozy rozwijają się w miednicy mniejszej, gdzie głównie obejmują narząd rodny, czyli macicę, jajowody, jajniki i ich więzadła. W niektórych przypadkach mogę rozprzestrzeniac sie na sąsiednie narządy czyli pęcherz moczowy, moczowody oraz jelito a u części kobiet mogą pojawiac sie nawet w odległych lokalizacjach, takich jak przepona czy płuca. Zdarza się również, że ogniska endometriozy są bardziej oddalone – mogą być zlokalizowane np. w pochwie, szyjce macicy, a nawet w pęcherzu moczowym i nie tylko. Mimo innych lokalizacji wciąż podlegają one regulacji hormonalnej.
Najczęstsze objawy endometriozy – jakie objawy powinny zaniepokoić?
Warto wiedzieć, jak wykryć endometriozę i na jakie objawy endometriozy szczególnie zwrócić uwagę.
Do najczęściej występujących symptomów endometriozy można zaliczyć:
- bolesne miesiączkowanie (dysmenorrhea),
- obfite miesiączki,
- okołomiesiączkowe dolegliwości bólowe podbrzusza,
- przewlekły ból miednicy,
- ból przy oddawaniu moczu,
- bolesne stosunki seksualne (dyspareunia),
Choroba może odpowiadać również za dolegliwości pozornie niepowiązane, w tym zmęczenie, brak energii, drętwienie nóg, dolegliwości ze strony układu moczowego czy pokarmowego. Endometrioza może być również powodem niepłodności, poza tym może się stać u kobiety przyczyną poronienia.
Rodzaje i umiejscowienie endometriozy
Można wyróżnić różne typy endometriozy, w tym:
- endometriozę jajnika
- endometriozę otrzewnową
- endometriozę głęboką (DE),
Zależnie od tego, jak duże i rozległe są ogniska endometriozy, można wyróżnić cztery stopnie jej zaawansowania, w tym:
- minimalny,
- łagodny,
- umiarkowany,
- ciężki.
Powyższy stopień zaawansowania endometriozy jest określany podczas operacji, w czasie której możemy dokładnie policzyć wielkości i ilość ognisk oraz zrostów miednicy mniejszej. Niestety nie jest to skala idealna i z powodu swoich niedoskonałości jest dla specjalistów skalą pomocniczą. Zaawansowanie choroby według tej skali nie zawsze przekłada się na dolegliwości i niepłodność. W codziennej pracy posługujemy się także innymi skalami, które wraz z powyższą wzajemnie uzupełniają się. Pamiętaj, skala zaawansowania endometriozy nie zawsze odpowiada rzeczywistym problemom pacjentki, więc staraj się nie porównywać jej ze swoimi koleżankami.
Diagnostyka endometriozy – jak lekarz stawia rozpoznanie?
Diagnostyka endometriozy nie jest łatwa. Kobieta, która cierpi z powodu przewlekłego bóly brzucha zwykle udaje się do wielu specjalistów, stąd diagnostyka się wydłuża. Bardzo często jednym z ostatnich lekrzy jest ginekolog.
W przypadku podejrzenia endometriozy należy zgłosić się do lekarza, najlepiej specjalizującego się w leczeniu endometriozy, który zajmie się ustaleniem przyczyny dolegliwości opisywanych przez pacjentkę.
Wywiad lekarski w diagnostyce endometriozy – jak się przygotować do rozmowy z lekarzem?
Co zrobić, jeśli podejrzewasz, że przyczyną Twoich dolegliwości może być endometrioza? Diagnostyka rozpoczyna się od wizyty u lekarza, który przeprowadzi z pacjentką wnikliwy wywiad lekarski. W wywiadzie należy opisać lekarzowi szczegółowo wszystkie obserwowane objawy endometriozy. Pacjentka powinna skupić się jednak nie tylko na obserwowanych przez siebie dolegliwościach, ale również na innych kluczowych kwestiach, które mogą pomóc w rozpoznaniu endometriozy. W czasie wywiadu dobrze poinformować lekarza o ewentualnym występowaniu przypadków zdiagnozowanej endometriozy w najbliższej rodzinie, a także opisać dotychczasowe leczenie i jego efekty oraz skutki uboczne, poinformować o planach związanych z macierzyństwem, a dodatkowo o chorobach współwystępujących.
Badanie ginekologiczne i USG w diagnostyce endometriozy
Po wnikliwym wywiadzie medycznym lekarz wykonuje badanie ginekologiczne we wzierniku oraz dwuręczne.
Jednym z ważnych badań w diagnostyce endometriozy jest USG miednicy mniejszej, które może pomóc wykryć charakterystyczne dla choroby zmiany.
Inne badania wykorzystywane w diagnostyce endometriozy
W rozpoznawaniu endometriozy znajduje zastosowanie również rezonans magnetyczny (MRI), dzięki któremu jest możliwe określenie stopnia zaawansowania choroby, obecności zrostów i głębokości nacieków choroby. Badanie MRi jest badaniem uzupełniajacym badanie USG w protokole endometriozy. Wykonujemy go w przypadku wątpliwości co do charakteru zmian które znajdujemy oraz w przypadkach podejrzenia występowania ognisk poza zasięgiem badania USG.
Endometrioza w liczbach i mitach
Mitem jest, że utrudniający normalne funkcjonowanie ból miesiączkowy to normalna sprawa. Należy mieć na uwadze, że ból miesiączkowy, zwłaszcza silny, może wymagać konsultacji z lekarzem.
Jednym z najważniejszych wskazań do konsultacji z lekarzem jest przewlekły ból, który utrzymuje się przez kilka dni lub przez cały okres krwawienia miesiączkowego oraz obecność dodatkowych objawów w postaci obfitych krwawień, bólu utrzymującego się bez względu na fazę cyklu miesiączkowego, ból przy wypróżnieniach, ból w trakcie oddawania moczu, trudności w zajściu w ciążę. Jeśli u kobiety występuje silny ból miesiączkowy, a endometrioza wcześniej nie została zdiagnozowana, konieczna będzie wizyta u specjalisty, który na podstawie przeprowadzonego wywiadu i odpowiednich badań potwierdzi lub wykluczy obecność choroby.
Błędne jest również stwierdzenie, że endometrioza dotyka tylko kobiet w wieku rozrodczym. Chociaż opisywana choroba najczęściej występuje w wieku rozrodczy jest obecna u kobiet po menopauzie.
Statystycznie endometrioza może dotyczyć nawet 6–15% ogólnej populacji kobiet w wieku rozrodczym, a w Polsce choroba może dotyczy nawet 3 milionów Polek. Niestety u 30–50% pacjentek choroba może prowadzić do problemów z płodnością. Najważniejsze, by diagnostyka została przeprowadzona w możliwie najszerszym zakresie, a wtedy możliwa jest kwalifikacja dostępne obecnie opcje, w tym leczenie farmakologiczne i chirurgiczne, mogą znacznie poprawić komfort życia kobiety.
FAQ – Najczęściej zadawane pytania
Co to jest endometrioza?
Endometrioza to przewlekła choroba, w której tkanka podobna do endometrium (błony śluzowej jamy macicy) poajwia się poza jamą macicy. rozrasta się poza nią, co przyczynia się do silnego bólu podbrzusza, miednicy i pleców. Choroba może się też stać przyczyną problemów z płodnością.
Jakie są przyczyny endometriozy?
Przyczyny endometriozy nie zostały do końca poznane. Najpopularniejsza hipoteza mówi o tzw. menstruacji wstecznej, kiedy to dochodzi do cofania się krwi miesiączkowej przez jajowody bezpośrednio do jamy otrzewnej. Inna hipoteza, metaplazja komórkowa, mówi o samoczynnych zmianach czynnościowych oraz morfologicznych komórek. Mówi się też, że nie bez znaczenia są predyspozycje genetyczne, zaburzenia układu immunologicznego oraz czynniki środowiskowe.
Czy codzienna dieta wpływa na endometriozę?
Wprawdzie dieta nie jest metodą leczenia endometriozy, jednak zdrowe odżywianie może się okazać pomocne w łagodzeniu jej objawów. Szczególnie wskazana jest dieta przeciwzapalna zawierająca produkty bogate w kwasy tłuszczowe omega-3, błonnik oraz zielone warzywa i owoce jagodowe.
Czy endometrioza jest chorobą uleczalną?
Endometrioza nie jest chorobą uleczalną, jednak dzięki wdrożeniu odpowiednich metod leczenia można łagodzić jej objawy. Szczególne znaczenie w poprawie jakości życia pacjentek zmagających się z endometriozą ma leczenie farmakologiczne oraz chirurgiczne połączone ze zmianami w diecie i stylu życia, a także wsparcie psychologiczne, społeczne i rodzinne.
Jeśli niepokoją Cię objawy w postaci silnego bólu miesiączkowego, bólu w okolicy brzucha lub miednicy, bolesnych stosunków płciowych, problemów z płodnością czy krwawień międzymiesiączkowych, nie zwlekaj i zgłoś się do specjalisty.
W szpitalu św. Elżbiety przeprowadzamy specjalistyczne badania mające na celu rozpoznanie endometriozy, a także zajmujemy się jej leczeniem. Umów się na wizytę do specjalisty!
Bibliografia:
- https://www.ptgin.pl/sites/scm/files/2023-10/Rekomendacje%20ENDOMETRIOZA%2023.10.2023.png__1.pdf[dostęp online 08.2025],
- https://www.nhs.uk/conditions/endometriosis/[dostęp online 08.2025],
- https://www.mp.pl/pacjent/ginekologia/choroby/88290,endometrioza[dostęp online 08.2025],
- https://apcz.umk.pl/JEHS/article/view/42238/34792[dostęp online 08.2025],
- https://en.wikipedia.org/wiki/Endometriosis[dostęp online 08.2025].
